|
Χανιά...
Νομός Χανίων
Η ομώνυμη πρωτεύουσα
του νομού, με 53.373 κατοίκους, διαιρείται στην παλιά και τη νέα
πόλη. Η πόλη είναι παραλιακή στον ανατολικό μυχό του κόλπου των
Χανίων και έχει δύο όψεις, η μία είναι η σύγχρονη πόλη με
θαυμάσιο πολεοδομικό σχέδιο, φαρδύς δρόμους, ωραία οικοδομήματα,
πλατείες και η άλλη η παλαιά πόλη με τα στενά δρομάκια, τα
απομεινάρια της ενετοκρατίας και το γραφικό λιμανάκι της.
Η παλιά πόλη γύρω από
το γραφικό λιμάνι είναι ένα μνημείο με ενετικά, τουρκικά και
νεοκλασικά κτίρια. Περιλαμβάνει τις συνοικίες Τοπ Χανά (ή
Τοπανάς), Εβραϊκή, Σαντριβάνι, Σπλάντζια ή Πλάζα και Καστέλι,
που σχεδόν αποτελούν ένα ενιαίο συγκρότημα με στενά δρομάκια,
διώροφα ή τριώροφα σπίτια, βαμμένα στο χρώμα της ώχρας ή της
πορφύρας, με ξύλινα μπαλκόνια και πορτοπαράθυρα. Έχει κριθεί
διατηρητέα και ένα τμήμα της έχει αναπαλαιωθεί. Τα στενά
δρομάκια στη συνοικία Τοπ Χανά έχουν πλακοστρωθεί και έχει
απαγορευτεί η κυκλοφορία των τροχοφόρων. Πέρα από την
αρχιτεκτονική μοναδικότητά της, διατηρεί και τον εμπορικό
χαρακτήρα των περασμένων δεκαετιών. Εκτός από τα σύγχρονα
μαγαζιά και τα καταστήματα με τουριστικά είδη, διατηρούνται
ακόμα οι δρόμοι με τα μαχαιράδικα, τα στιβανάδικα (παπουτσάδικα)
και τα μικρομάγαζα με κάθε λογής εμπορεύματα. Σε όλο το μήκος
της προκυμαίας με τα ψηλά παλιά κτίρια είναι συγκεντρωμένα ψαρο-μάγαζα,
ταβέρνες, καφετέριες και μπαράκια. Η κίνηση στο τμήμα αυτό της
πόλης και στο δρόμο που συνεχίζει δυτικά γύρω από τα τείχη είναι
πολύ ζωηρή τους καλοκαιρινούς μήνες. Η νέα πόλη είναι από τις
πιο όμορφες της Ελλάδας, με καλή ρυμοτομία, πάρκα και φαρδύς
δρόμους.
Από τις τελευταίες
ανασκαφές έχει διαπιστωθεί ότι στη θέση της σημερινής πόλης ήταν
n αρχαία Κυδωνία. Τα αρχαιολογικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι
υπήρχε μεγάλος οικισμός από την, νεολιθική εποχή, κέντρο του
πρωτόγονου λαού των Κυδώνων, που εξελίχθηκε στη μεγάλη πόλη
Κυδωνία. Στο Καστέλι και στη περιοχή της πλατείας Αικατερίνης
βρέθηκε πλούσια κεραμική όλων των περιόδων από την τελευταία
Νεολιθική περίοδο μέχρι την Γεωμετρική, κλασσική εποχή και των
τελευταίων ιστορικών χρόνων. Σε τεμάχιο ψευδόστομου αμφορέα
βρέθηκε για πρώτη φορά στη δυτική Κρήτη μυκηναϊκή γραμμική γραφή
Β.
Το 1266 λεηλατούν και
πυρπολούν την πόλη oι αντίζηλοι των Βενετών Γενοβέζοι, δεν
καταφέρνουν όμως να την κρατήσουν. Τον 14ο αι. τα Χανιά γίνονται
έδρα του δυτικού διαμερίσματος της Κρήτης και ο πληθυσμός τους
αυξάνεται σημαντικά, ώστε εγκαθίσταται και έξω από το τείχος. Οι
Βενετοί κατασκευάζουν τότε νέα τείχη (1336), τα οποία όμως
αργότερα αποδεικνύονται ανίσχυρα, λόγω της ραγδαίας εξελίξεως
της πολεμικής τεχνικής και της χρήσεως της πυρίτιδας. Έτσι το
1536 έρχεται στα Χανιά ο διάσημος αρχιτέκτονας Σαμμικέλι με
εντολή της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας να σχεδιάσει νέα τείχη, για
την κατασκευή των οποίων θα απαιτηθούν 32 χρόνια.
Κατά την Ρωμαϊκή
περίοδο η πόλη πρέπει να ήκμαzε όπως το αποδεικνύει το θέατρό
της που υπήρχε μέχρι το 1583 όταν το χάλασαν οι Βενετοί για να
χρησιμοποιήσουν τα υλικά του στα τείχη. Στη Α' Βυζαντινή περίοδο
ήταν έδρα του επισκόπου Κυδωνίας και αναφέρεται στη Ζ'
Οικουμενική Σύνοδο. Η πόλη πρέπει να καταστράφηκε από τους
Σαρακηνούς αλλά ανοικοδομήθηκε στη Β' Βυzανπνή περίοδο και
κτίστηκε φρούριο στη κορυφή του λόφου. Οι Βενετοί αρχικά
εγκαταστάθηκαν στο Καστέλι αφού βελτίωσαν τις οχυρώσεις του,
έκτισαν μέσα τη νέα μητρόπολή τους Santa Maria, το παλάτι του
ρετούρη και τα σπίτια των αρχόντων. Στους πρόποδες του λόφου
δημιουργήθηκαν οι γνωστοί Βούργοι (συνοικίες) που ανάγκασαν τους
Βενετούς αργότερα να κτίσουν νέα τείχη για να προστατεύσουν την
πόλη από τους Τούρκους.
Στις 22 Αυγούστου
1645 οι Τούρκοι κατέλαβαν τα Χανιά, επισκεύασαν και βελτίωσαν τα
καταστραμμένα τείχη και το 1851 μετέφεραν στα Χανιά την έδρα της
Οθωμανικής διοίκησης της Κρήτης. Με την απελευθέρωση της Κρήτης
το 1898 έγινε πρωτεύουσα της Κρητικής Πολιτείας.
Αξιοθέατα αποτελούν:
Οι ανασκαφές των
τελευταίων χρόνων στο Καστέλι έδωσαν κεραμική όλων των εποχών,
από τη Νεολιθική Περίοδο μέχρι τους Ρωμαϊκούς Χρόνους.
Σημαντικός πρέπει να ήταν ο μινωικός οικισμός -καταλάμβανε
ολόκληρο το Καστέλι- στον οποίο βρέθηκε μινωικό οικοδόμημα,
τύπου μεγάρου. Ταφές Μινωικών ή Υστερομινωικών Περιόδων
εντοπίστηκαν, εξάλλου, σε διάφορα σημεία της πόλης. Στη συνοικία
Νέα Καταστήματα βρέθηκε ψηφιδωτή ερωτική παράσταση Ποσειδώνα με
τη νύμφη Αμυνώνη, Ελληνιστικών Χρόνων. Εκτός, όμως, από τα
αρχαιολογικά αξιοθέατα, τα Χανιά έχουν πολύ σημαντικά μεσαιωνικά
και νεότερα. Η επίσκεψή μας ξεκινά από την παλιά πόλη (κατά
συνοικίες).
Παλαιές Αποθήκες
Στον Τοπανά, τη
δυτική συνοικία των Χανίων, σώζονται βενετσιάνικα μέγαρα
πλαισιωμένα από στενό μεσαιωνικά δρομάκια. Ο Τοπανάς αποτελούσε
την αριστοκρατική συνοικία των χριστιανών επί Τουρκοκρατίας) και
εδώ είχαν εγκατασταθεί τα προξενεία των μεγάλων δυνάμεων. Στο
βορειότερο σημείο της συνοικίας, στην είσοδο του λιμανιού, είναι
το φρούριο «Φιρκάς», όπου για πρώτη φορά υψώθηκε η ελληνική
σημαία το 1913, επισφράγισμα της ένωσης της Κρήτης με τη λοιπή
Ελλάδα. Ο Φιρκάς χτίστηκε το 1629. Μπροστά του ανοίγεται το
λιμάνι που, επί βενετοκρατίας, αναφέρεται ότι χωρούσε 40
γαλέρες. Στην είσοδό του δεσπόζει ο βενετσιάνικος φάρος, κτίσμα
του 16ου αιώνα, που ύστερα από αλλεπάλληλες ζημιές φαίνεται ότι
αναστηλώθηκε στη σημερινή του μορφή από τους Αιγυπτίους το
1830-1840.
Ενετικό Λιμάνι
Η Εβραϊκή συνοικία
που βρίσκεται στα αριστερά του Αρχαιολογικού Μουσείου, που
στεγάζεται στο ναό του Αγίου Φραγκίσκου. Πρόκειται για το
μεγαλύτερο βενετσιάνικο ναό και ανήκε στους Μινότι Ορσερβάντι.
Άγνωστο πότε ακριβώς χτίστηκε. Οι Τούρκοι τον μετέτρεψαν σε
τζαμί με το όνομα Γιουσούφ Πασά Τζαμί, προσθέτοντας μιναρέ και
άλλα κτίσματα. Τώρα στεγάζει το Αρχαιολογικό Mουσείο.
Μουσείο Χανίων
Η Παλαιά συνοικία
Σαντριβάνι είναι σήμερα η γνωστή πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου,
άλλοτε η καρδιά των Χανίων της Κρητικής Πολιτείας, που
συγκέντρωνε τους πρωτοπόρους της πνευματικής και καλλιτεχνικής
κίνησης των αρχών του αιώνα μας. Φαίνεται ότι η πλατεία είχε
σχηματιστεί επί Ενετοκρατίας. Διέθετε και κάποια κρήνη, το νερό
της οποίας χρησιμοποίησαν αργότερα οι Τούρκοι για να στήσουν στη
μέση της πλατείας τη δική τους κρήνη, το Σαντριβάνι. Ολόγυρα
μερικά παλιότερα κτίρια, το Τζαμί του Χασάν Πασά και δίπλα το
Λιμενικά Περίπτερο, στη θέση του παλιού τελωνείου.
Η συνοικία Καστέλι,
στην ανατολική πλευρά του λιμανιού, ήταν η ακρόπολη της αρχαίας
Κυδωνίας. Οι Βενετοί που εγκαταστάθηκαν εδώ το 1252 το έλεγαν
Καστέλο Βέκιο, ίσως γιατί προϋπήρχε εκεί βυζαντινό φρούριο. Στο
ψηλότερο σημείο του ήταν το παλάτσο του Βενετού διοικητή της
πόλης. Στο ίδιο σημείο στήθηκε αργότερα στην Τουρκοκρατία το
κονάκι των πασάδων.
Η Σπλάντζια ή Πλάζα
είναι η ΒΑ συνοικία των Χανίων, κοντά στο Καστέλι. Στην πλατεία
της δεσπόζει η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, κομμάτι του παλιού
μοναστηριού των Δομηνικανών, που μετατράπηκε από τους Τούρκους
σε τζαμί του σουλτάνου Ιμπραήμ. Στο πίσω μέρος της πλατείας
διακρίνεται η μικρή βενετσιάνικη εκκλησία του Αγίου Ρόκκου, με
λατινική επιγραφή χρονολογούμενη στο 1630, και λίγο πιο κάτω η
εκκλησία των Aγίωv Αναργύρων, η μόνη ορθόδοξη εκκλησία που
μπορούσε να λειτουργεί με την άδεια των Βενετών ή των Τούρκων. Η
συνοικία της Σπλάντζιας ήταν στην Τουρκοκρατία τουρκομαχαλάς.
Στην πλατεία της γίνονταν πολλές από τις θρησκευτικές γιορτές
των Τούρκων, αλλά και καθημερινός σαματάς.
Από τις συνοικίες που
δημιουργήθηκαν έξω από τα τείχη γνωστότερη ήταν η συνοικία Κουμ
Καπί (δηλαδή πόρτα της αμμουδιάς), έξω από τα τείχη της
ανατολικής πλευράς. Εδώ είχε εγκατασταθεί τον τελευταίο αιώνα
της Τουρκοκρατίας ολόκληρο χωριό Βεδουίνων από βαρκάρηδες,
αχθοφόρους και υπηρέτες.
Ακόμα ανατολικότερα
είναι η ωραία και ιστορική συνοικία Χαλέπα, όπου βρίσκονται το
παλιά ανάκτορο του πρίγκιπα Γεωργίου, το σπίτι του Ε. Βενιζέλου
και η εκκλησία της Αγίας Μαγδαληνής -ιδιωτική εκκλησία του
πρίγκιπα Γεωργίου, που χτίστηκε από τη μητέρα του Όλγα και την
αδελφή του Μαρία Μαγδαληνή.
Το σπίτι του Ε.
Βενιζέλου
Άλλα αξιοθέατα στα
Χανιά είναι το Στάδιο (παλιότερα Πεδίο του Άρεως), ο Δημοτικός
Κήπος (ο μπαξές της Τουρκοκρατίας), έργο του Ρεούφ πασά, που
σχεδιάστηκε σε ευρωπαϊκά πρότυπα το 1870 και η Δημοτική Αγορά, η
ανοικοδόμηση της οποίας άρχισε το 1911 στο σημείο έξω από την
πόρτα του φρουρίου, το Καλέ Καπί, όπου τα τελευταία χρόνια της
Τουρκοκρατίας ήταν πρόχειρα στημένη μια αγορά χωρικών.
Aκρωτήρι
Χερσόνησος, 6 χλμ ΒΑ
από τα Χανιά, πλούσια σε ιστορία, μνημεία και φυσικές ομορφιές.
Πολλά χωριά στο κεντροανατολικό τμήμα του -Κορακιές, Αρώνι,
Παζινός, Μουζουράς, Στέρνες, Χορδάκι- διατηρούν την παραδοσιακή
αρχιτεκτονική. Δυτικά, τα Κουνουπιδιανά, ο Καλαθάς, ο Σταυρός
έχουν πολύ καλές παραλίες και είναι αναπτυγμένα τουριστικά: Το
οδικό δίκτυο της περιοχής είναι καλό. Η περιοχή έπαιξε ιδιαίτερα
σημαντικό ρόλο στη νεότερη κρητική ιστορία με την Επανάσταση του
1897. Στο λόφο του Προφήτη Ηλία, στη θέση Φρύδια, εγκατέστησε
τότε την έδρα της η επαναστατική επιτροπή με τον Ελευθέριο
Βενιζέλο. Από τη θέση αυτή οι Κρητικοί επαναστάτες -λιγοστοί σε
αριθμό- αντιμετώπισαν την επίθεση των Τούρκων από ξηρά και το
βομβαρδισμό από το στόλο των «προστάτιδων δυνάμεων", που πήραν
θέση στο λιμάνι των Χανίων για να βοηθήσουν τους Τούρκους.
Αξιοθέατα
αποτελούν:
Στον Προφήτη Ηλία, οι
τάφοι του Ελευθερίου και του Σοφοκλή Βενιζέλου.
Κοντά στο χωριό
Κουμάρες, ανατολικά από τα Χανιά (15 χλμ), η μεγαλοπρεπής
σταυροπηγιακή μονή της Αγίας Τριάδας Τζαγκαρόλων. Όπως
αναφέρεται σε παλιά έγγραφα, χτίστηκε από τους αδελφούς μοναχούς
Λαυρέντιο και Ιερεμία από τη βενετσιάνικη ορθόδοξη οικογένεια
των Τζαγκαρόλων, το 1612. Υπάρχει και η πληροφορία ότι πριν
χτίσουν οι αδελφοί Τζαγκαρόλοι την περίφημη μονή, υπήρχε εκεί
ναϊδριο των Αγίων Αποστόλων που ανήκε στην οικογένεια Μουρτάρων,
ονομασία της μονής που αναφέρεται σε παλαιότερα έγγραφα. Το
καμπαναριό της μονής χτίστηκε το 1864. Στη διάρκεια της ιστορίας
της η μονή διατήρησε την παράδοση της παιδείας. Στην Επανάσταση
του 1821 κάηκε από τους Τούρκους και ερημώθηκε για χρόνια, αλλά
ανακαινίστηκε αργότερα από τους μοναχούς Καλλιόπιο και Γρηγόριο
από το Ακρωτήρι. Διαθέτει βιβλιοθήκη, συλλογή εικόνων και
κώδικες από τους οποίους ένας 19ου αιώνα. Εδώ στεγάζεται η
Ιερατική Σχολή Κρήτης.
Μονή Τζαγκαρόλων
Η μονή Γουβερνέτο,
οχυρωμένο σταυροπηγιακό μοναστήρι, 4 χλμ B από το μοναστήρι της
Αγίας Τριάδας, 19 χλμ Α από τα Χανιά. Είναι αφιερωμένο στα
Εισόδια της Θεοτόκου ή όπως είναι ευρύτερα γνωστό στην Κυρά των
Αγγέλων. Χτίστηκε επί Βενετοκρατίας, το 1548, και το καθολικό
του, στην πρόσοψη, είναι διακοσμημένο με ενετικά γλυπτά. Στη
δυτική πλευρά του είναι ο νάρθηκας με δυο παρεκκλήσια,
αφιερωμένα στον Άγιο Ιωάννη τον Ερημίτη και τους Δέκα Μάρτυρες.
Το μοναστήρι
καταστράφηκε από τους Τούρκους στην εξέγερση του 1821, αλλά
αργότερα ανοικοδομήθηκε και εκκλησιαστικά συγχωνεύτηκε με τη
μονή της Αγίας Τριάδας.
Μονή Γουβερέτο
Στην περιοχή είναι το
μεγάλο σπήλαιο Αρκουδιώτιασα ή Αρκουδιά, όπου έχει διαπιστωθεί η
λατρεία -κατά την αρχαιότητα- της θεάς Αρτέμιδας (το σπήλαιο
ερευνήθηκε από τον αρχαιολόγο Κ. Δαβάρα). Σε μικρή απόσταση, στα
βόρεια της μονής Γουβερνέτο, τα ερείπια της μονής του Aγίou
Ιωάννη του Ερημίτη ή Ξένου, τοπικά γνωστής ως Καθολικό.
Πιστεύεται ότι είναι η πρώτη μονή που χτίστηκε στην Κρήτη τον 6ο
ή τον 7ο αιώνα μ.Χ. Η προσπέλαση γίνεται με γέφυρα. Δίπλα στη
μονή ανοίγεται η είσοδος της σπηλιάς, όπου έζησε και πέθανε ο
Άγιος Ιωάννης ο Ερημίτης. Η σπηλιά παρουσιάζει και σπηλαιολογικό
ενδιαφέρον, λόγω του πλούσιου διακόσμου από σταλαχτίτες |
