Κτηματομεσιτικά γραφεία Κορίνθου

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΚΑΣΤΡΟΥ Του συγγραφέα Σταμάτη Νικολή Το Ξυλόκαστρο είναι ο μακρυνός απόγονος του κάστρου που έχτισαν οι Βυζαντινοί, περίπου τον 10ο αιώνα ;στον οχυρό λόφο της «Τσούκας» κοντά στο σημερινό Ζεμενό, για να αντιμετωπίσουν τις αλλεπάλληλες εξεγέρσεις του έντονου Σλαβικού στοιχείου της περιοχής. Αργότερα, στην Φραγκοκρατία, οι Βενετοί έφεραν μαζί τους τις φεουδαρχικές μεθόδους διοίκησης και έκαναν τον 12° αιώνα αρκετές τοοποποιήσεις στο κάστοο. Σε ενετικές πηγές και χάρτες το συναντάμε με την ονομασία castelo chiamado Chisilokastro, Silo - Castro και Solo Castro. Οi Λατίνοι κατασκεύαζαν τα κάστρα τους αποκλειστικά με πέτρα Την ονομασία του το Ξυλόκαστρο την πήρε από έναν ξύλινο στρατώνα που βρισκόταν στη δυτική πλευρά του λόφου «Κατή τον Πεύκο», πάνω από τη σημερινή πόλη κοντά στον ποταμό Σύθα, και που λειτουργούσε σαν παρατηρητήριο. Η τοποθεσία ήταν άριστη. Από εκεί η φρουρά είχε οπτική επαφή με τα κάστρα του Ζεμενού και της Πελλήνης, μπορούσε να ελέγχει κάθε κίνηση στον Κορινθιακό κόλπο, να εποπτεύει το λιμάνι των Αριστοναυτών και να ενημερώνει με σήματα καπνού την διοίκηση των παραπάνω κάστρων. Οι ντόπιοι, στον ξύλινο αυτό στρατώνα - παρατηρητήριο, έδωσαν την ονομασία «Ξύλινο κάστρο», και όλη η γύρω περιοχή με τους λίγους συνοικισμούς {Υψηλά Αλώνια - Μερτικέϊκα - Γεωργαντέϊκα - Ρίζα}, ονομάστηκε Ξυλόκαστρο. Το 1774, ο Ιταλός περιηγητής Σκροφάνι, αναφέρει ως εξαγωγικό λιμάνι της περιοχής το Ξυλόκαστρο. Το 1814 το Ξυλόκαστρο ήταν ένα μικρό χωριό με 10 εν όλω σπίτια, που ήταν χτισμένα στην πλαγιά ενός λοφίσκου {Υψηλά Αλώνια}. Την εποχή του Καποδίστρια συστάθηκε ο δήμος Τρικάλων και το Ξυλόκαστρο είχε έντεκα κατοίκους! Το 1835, στη Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος» αναφερόταν η κίνηση των λιμανιών της χώρας. Στα λιμάνια που αναφέρονται είναι και του Ξυλοκάστρου για μικρότερες ανάγκες. Το Ξυλόκαστρο, ο Οξώκαμπος, όπως λεγόταν τότε, είχε λίγα σπίτια που χρησίμευαν περισσότερο ως αποθήκες προϊόντων και ανήκαν σε Τρικαλίτες. Η περιοχή ήταν κατά το μεγαλύτερο μέρος σκεπασμένη με πυκνό δάσος από πεύκα και σχίνα, Ο σημερινός Πευκιάς του Ξυλοκάστρου είναι λείψανο του δάσους εκείνου, Όλα τα άλλα μέρη αποψιλώθηκαν και καλλιεργήθηκαν γιατί η γη ήταν καλή, Ο Πευκιάς έμεινε δάσος γιατί ήταν στην ακρογιαλιά και το έδαφος είναι αμμώδες. Τον Ιανουάριο του 1839 επί βασιλείας Όθωνα, ιδρύθηκε το Ειρηνοδικείο Τρικάλων, που έδρευε «από μεν 1ης Απριλίου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου εις Τρίκαλα, από δε 1ης Οκτωβρίου μέχρι τέλους Μαρτίου εις Κάτω Ξυλόκαστρον". Σιγά -σιγά άρχισε να δημιουργείται πνεύμα καθόδου των ορεινών κατοίκων προς τα παραλιακά μέρη . Πολλοί Τρικαλίτες έκαναν σπίτια καλά στο Ξυλόκαστρο και έτσι δημιουργήθηκε ο πυρήνας της σημερινής πόλης. Άρχισαν να φυτεύουν πορτοκαλιές, λεμονιές, αχλαδιές, ροδακινιές, κυδωνιές και άλλα οπωροφόρα δένδρα. Από τους πρώτους οικιστές θεωρούνται τα μέλη των οικογενειών Δάσιου και Νοταρά. Αργότερα ακολούθησαν οι οικογένειες Παναγόπουλου, Βασιλείου, Καρυοφύλλη, Ιωάννου, Δαμασκηνού, Ανδριανού, Αντωνόπουλου, Βαγενά, Δηλαρά, Ιωαννίτη, Κρινάκου, Καρούνη, Κλωνή, Κορώνη, Κούρκαφα, Λασσαδού, Μαλαχάτη, Μπουρλιούφα, Μπούρλου, Μπακανάκη, Μαστέλλου, Μαυρομιχάλη, Γερομήτσου, Μιχόπουλου, Μουσούρα, Νικολακάκη, Παύλου, Πίκουλα, Παυλόπουλου, Παπαγιαννόπουλου, Πολυχρονόπουλου, Ράλλη, Πυρπυρή, Πίκουλα, Παπαλέκα, Σαμαρτζή, Σταματούλη, Σαγρέδου, Τσιρογιάννη, Τζιράχη, Ταμπακόπουλου, Τριτάκη, Φράγκου, Χρύσανθου, Χρυσικόπουλου κ. α. Το Ξυλόκαστρο προόδευε. Έγινε ο αμαξιτός δρόμος Ξυλοκάστρου -Κορίνθου, οικοδομήθηκε η μονοθάλαμη εκκλησία του αγίου Βλασίου, ρυμοτομήθηκε με δρόμους αμαξιτούς με σχέδιο του μηχανικού Πάνου Θεοχάρη. Τα χωράφια που ήταν κοντά στα σπίτια έγιναν οικόπεδα, οικοδομήθηκαν σπίτια, το καθένα με το περιβόλι του, όλα ποτιστικά από νερό του ποταμού Σύθα, φυτεύθηκαν οπωροφόρα δένδρα και τα περιβόλια παρήγαν λαχανικά και όσπρια. Άρχισε να ακμάζει και το εμπόριο, κυρίως της σταφίδας, άνοιξαν αρκετά καταστήματα και λειτουργούσε Ελληνικό Σχολείο. Το 1874 πέθανε στο Ξυλόκαστρο η γυναίκα του Ανδρέα Νοταρά, Πηνελόπη, σε ηλικία 52 ετών, δευτερότοκος θυγατέρα του Γεωργίου Καραϊσκάκη. Στα 1885 η γραμμή των σιδηροδρόμων Πελοποννήσου {Σ. Π. Α. Π} έφτασε ως την Ακράτα και το Ξυλόκαστρο απέκτησε σιδηροδρομική συγκοινωνία με την Αθήνα και τον Πειραιά. Το 1886 ο Αντώνιος Μηλιαράκης στην Πολιτική Γεωγραφία γράφει για το Ξυλόκαστρο. « Το Ξυλόκαστρον είναι κωμόπολις παραλία νέα, κατά σχέδιον εγκεκριμένον εκτισμένη, ευθυγράμμους έχουσα οδούς και πολλάς οικίας, περί αυτήν υπάρχουσιν ελαιώνες, σταφιδώνες και κήποι, έχει κατοίκους 467. Δια της κωμοπόλεως διέρχεται και η δημόσια οδός από Κορίνθου και η σιδηροδρομική γραμμή Αθηνών - Πατρών. Προς Α του Ξυλοκάστρου και μετά τούτου υπάρχει παράλιον δάσος πεύκων υψηλών εκτάσεως ημισείας ώρας αποτελούν εν των ωραιότατων κοσμημάτων της κωμοπόλεως. . . », Την ίδια χρονιά, ο Ιωάννης Ιωάννου οικοδόμησε κοντά στον πευκιά και στο δημόσιο δρόμο δημοτικό σχολείο, ένα ωραιότατο κτίριο το οποίο ονομάστηκε «Ιωάννειος Δημοτική Σχολή». Πρώτος διευθυντής διορίσθηκε ο συγγενής του Ιωάννου Πάνος Παναγόπουλος με μισθό 150 δρχ. το μήνα. Ο Ιωάννου πέθανε το 1890, αλλά το ευεργετικό του έργο συνέχισε η γυναίκα του Βικτωρία, που το 1895 ξεκίνησε την ανέγερση δεύτερου διδαχτηρίου που ονομάστηκε «Ιωάννειο Ελληνικό Σχολείο» και όλα του τα έξοδα καλύπτονταν από το Ιωάννειο Κληροδότημα. Στις 3 Οκτωβρίου 1887 καταστροφικός σεισμός έπληξε την Κορινθία. Στην περιοχή μας μεγάλες ζημιές έπαθαν το Ξυλόκαστρο και τα χωριά Θολερό, Συκιά, Μερτικέϊκα και Καρυώτικα. Κάθε Σεπτέμβριο γινόταν μεγάλη εμπορική πανήγυρις που διαρκούσε 15 ημέρες κατά τις οποίες το Ξυλόκαστρο μετεβάλλετο σε πολίχνη από το πλήθος των επισκεπτών. Την ίδια εποχή λειτουργούσαν τα εργοστάσια κατεργασίας της σταφίδας του Ιωάννη Νοταρά, του Λουδοβίκου Γερομήτσου, των αδελφών Φιαμέγκου και του Σ. Τσιρογιάννη. Μετά τη σταφιδική κρίση του 1890 άρχισε εντατικά η δενδροκαλλιέργεια. Τον Μάιο του 1896 ιδρύθηκε στο Ξυλόκαστρο σύλλογος με την επωνυμία «Γυμναστικός Σύλλογος Τρικάλων. Σκοπός του η σωματική άσκηση των μελών του και η διάδοση της γυμναστικής σε όλες τις κοινωνικές τάξεις. Μέσα δε για την επίτευξη του σκοπού αυτού, η εξάσκηση των μελών του στην ανόργανη, ημιοργανική και οργανική γυμναστική. Οι πορείες των μελών, η κολυμβητικής τέλεσις γυμναστικών αγώνων, καθώς και αγώνων σκοποβολής, Κατά τις συνεδριάσεις, τις εορτές και τις εκδρομές, ως και κατά τις ασκήσεις, απαγορευόταν αυστηρώς κάθε πολιτική συζήτηση, καθώς και οποιαδήποτε πολιτική επίδειξη σε πολιτευόμενα πρόσωπα, που τυχόν ήθελαν βρεθεί εκεί, Ο σύλλογος είχε ως σήμα μετάλλιο με την προτομή του θεού Ερμή και το έφεραν υποχρεωτικά τα μέλη στο αριστερό του στήθους μαζί με ταινία εκ των εθνικών χρωμάτων, κατά τις εορτές, τις πανηγυρικές παρουσιάσεις και τις υποδοχές. Η διοίκηση ήταν δωδεκαμελής με διετή θητεία. Ο διευθυντής του γυμναστηρίου και ο γυμναστής υπηρετούσαν αμισθί. Ο Σύλλογος είχε σημαία κυανόλευκη, με τον φτερωτό Ερμή στη μέση. . . . . . . Την ίδια εποχή ιδρύθηκε στο Ξυλόκαστρο και ο «Γεωπονικός Σύνδεσμος η Αδελφότης». Το Ξυλόκαστρο την εποχή εκείνη χαρακτηριζόταν ως ένα κομμάτι της Ελβετίας. «Η περιγραφή της θαυμάσιας ταύτης οάσεως, αδύνατος. Μια ώρα η διαδρομή της σιδηροδρομικώς εκ Κορίνθου. Οι κάτοικοι του υπολογίζονταν σε 800, οι οποίοι κατοικούσαν σε 140 οικίες ευπρόσωπους και αι πλείστα! εξ αυτών διώροφοι. Κομψότατοι και με Αθηναϊκήν όψιν αι οικία! Τσαλδάρη, Γερομήτσου, Καρυοφύλλη ιατρού, Σταματούλη κ. λ. ττ. Είχε τρεις πλατείες. Μια αρκετά μεγάλη, αλλ' αχωροστάθμητη, μία άλλη παρά τον σιδηροδρομικό σταθμό και μικρότερη παραθαλάσσια, όπου το μέγα καφφενείο. Επίσης δύο μεγάλους δρόμους. Ο ένας διέσχιζε το κέντρο της πόλεως, απ'την ανατολή στη δύση, τέμνοντας το Ξυλόκαστρο, ο άλλος παραθαλάσσιος κατά την αυτή κατεύθυνση, ο οποίος ήταν το κέντρο του εμπορίου. Το μοναδικό τμήμα του Ξυλοκάστρου, ο περίφημος Πευκιάς, εκτάσεως 400 στρεμμάτων, φυτεμένος κοντά στη θάλασσα και καλυμμένος από ωραιότατα πεύκα. Για το δάσος ήσαν πολύ υπερήφανοι οι Ξυλοκαστρινοί. Το φύλαγαν ως κόρη οφθαλμού». Πάνω από το Ιωάννειο σχολείο, κτίσθηκε από τον Βλάση Σταματούλη, πρόεδρο του Γυμναστικού Συλλόγου λαμπρό γυμναστήριο περιτειχισμένο με κηπάριο και πλήρη όργανα γυμναστικής. Ο πλούτος της κωμοπόλεως ήταν η σταφίδα. Το Ξυλόκαστρο παρήγε τότε ένα εκατομμύριο 300 χιλιάδες ενετικά λίτρα σταφίδα και είσπραττε περίπου 500 χιλιάδες δραχμές το χρόνο. Στην παραλία ήσαν οι αποθήκες σταφίδος την οποία έστελναν στην Πάτρα για εξαγωγή με πλοιάρια, διότι ο σιδηρόδρομος {ΣΠΑΠ} δεν διέθετε επαρκή βαγόνια. Μια ιστορία του Ξυλοκάστρου στο 19° αιώνα είναι ταυτόχρονα και μια ιστορία της σταφίδας. Αυτή - η «μαυρομάτα βασίλισσα»- καθορίζει τις σχέσεις του Ξυλοκάστρου με τον «έξω κόσμο», αυτή και τις σχέσεις με τον «εντός κόσμο» που δεν είναι άλλος από τον κόσμο της υπαίθρου, των χωριών της περιοχής μας. Οι καλλιεργητές αυτοί θα επικαλούνται πάντοτε το φλογερό ήλιο που «θα ψήσει τη σταφίδα / τη μόνη ελπίδα / κρατώντας στο ένα χέρι το κοφτερό μαχαίρι / να σφάξει τη βροχή». Οι αγγλικές αγορές είναι ο κύριος τόπος προορισμού της Ξυλοκαστρινής σταφίδας. Στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, το μικρό Ξυλόκαστρο ονειρευόταν το μέλλον του. Το άρωμα του έχει αφήσει τα χνάρια του σε παλαιά μπαούλα, σε κοριτσίστικα λευκώματα και κιτρινιασμένα σημειωματάρια, Μια γκαρνταρόμπα από τις ημέρες που φυλλορόησαν και «παρήλθαν», μια ιστορία με ράφτρες, καπελούδες, κρυφές ματιές;ανομολόνητους έρωτες, κοινωνική ετικέτα. , περιπάτους στον Πευκιά και μαγευτικά ηλιοβασιλέματα στην παραλία. Τότε, το Ξυλόκαστρο τράβηξε την προσοχή των ξένων, οι οποίοι μετά το 1900 κάθε καλοκαίρι έρχονταν για να απολαύσουν τον περίφημο Πευκιά. την καταγάλανη θάλασσα με την μοναδική σε ομορφιά παραλία της, την κωμόπολη με τα καλόγουστα κεραμοσκεπή σπίτια και τους ανθισμένους κήπους, την «ανθούπολη» όπως την έλεγαν, Το 1906, στη μαγευτική παραλία του Πευκιά εμφανίστηκαν οι πρώτοι γυμνιστές στην Ελλάδα. Μα, πέρα απ'όλα αυτά, το ρομαντικό Ξυλόκαστρο μετρούσε μέρα τη μέρα τη ζωή του. Είναι η εποχή με τα ιππήλατα μέσα μεταφοράς, τις λατέρνες, τις γκέτες στα πόδια των επώνυμων Ξυλοκαστρινών, των καλλονών της πόλης, που ανασήκωναν τον ποδόγυρο για να αποφύγουν τη λάσπη και σκίαζαν με ομπρελίνες το πρόσωπο για να το διατηρούν λευκό, Στις μέρες του βασιλέως Γεωργίου του Α', το Ξυλόκαστρο δίχως να το ξέρει, ζει τις τελευταίες γαλήνιες ημέρες του πριν από τους πολέμους, Είναι μια μικρή όμορφη κωμόπολις, «επαρχιακή», οι πάντες γνωρίζουν τους πάντες, καπέλα ανασηκώνονται σε αλλεπάλληλες χαιρετούρες, οι πλανόδιοι έμποροι διαλαλούν την πραμάτεια τους. Είναι μια χαρούμενη μικρή πόλη, με λίγες υποδομές και μεγάλες φιλοδοξίες, Το 1907 κατεδαφίστηκε ο μικρός μονοθάλαμος ναός του Αγίου Βλασίου και στις 11 Φεβρουαρίου 1908 θεμελιώθηκε στην ίδια θέση ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Βλασίου σε σχέδιο του Γάλλου αρχιτέκτονα Φρανσουά Μπουλανζέ. Την επιμέλεια του έργου είχε ο αρχιτέκτονας Χρύσανθος Κανελόπουλος, Ο επιβλητικός νέος ναός που αποτελεί το ακριβό κόσμημα του Ξυλοκάστρου αποπερατώθηκε το 1911, Τη σκεπή την έφτιαξε ο σπουδαίος τεχνίτης Μιχάλης Φράγγος. Η πόλη αναπτύσεται συνεχώς. Λειτουργούν τα εργοστάσια αποστάξεως ούζου των Πετροτσόπουλου, Αντωνόπουλου καιΤσάμη. Οι πιο εύποροι Ξυλοκαστρίτες;οι Νοταραίοι Δασαίοι, Ζούζουλοι, Αντωνόπουλοι, Ταμπακόπουλοι, Τσιρογιάννηδες, ταξίδευαν στην Αθήνα με το σιδηρόδρομο της Σ, ΠΛ, Π κι επιστρέφοντας, έφερναν μαζί με τα ψώνια τους τον αέρα της πρωτεύουσας, προξενώντας βλέμματα ζήλιας και θαυμασμού. Η επαφή με το εξωτερικό διατηρείτο μέσα από την αλληλογραφία με συγγενείς στην Αμερική και την Ευρώπη. Την ίδια εττοχή, ο μεγάλος μας λυρικός ποιητής Άγγελος Σικελιανός με τη σύζυγο του Εύα Π άλμερ, έχτισαν μια πανέμορφη εξοχική κατοικία στην άκρη του Πευκιά προς το μέρος της Συκιάς, όπου κατά καιρούς φιλοξενήθηκαν σπουδαίες προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Δημήτρης Μητρόπουλος, ο Μανώλης Καλομοίρης, η ιέρεια του χορού Ισιδώρα Ντάνκαν, η Κατίνα Παξινού, ο Αλέξης Μινωτής, η Μαρίκα Κοτοπούλη, ο Γιάννης Γρυπάρης, ο Βάσος Κανέλλος και πολλοί άλλοι. Λάτρης της Συκιάς και του Πευκιά ήταν και ο συμπολίτης μας ποιητής Κώστας Καρυωτάκης. Στα 1914 χτίστηκε και ο κοιμητηριακός ναός των αγίων Αναργύρων με δαπάνες του Ιωάννη Αργυρόπουλου. Το 1919 επί προέδρου Κωνσταντίνου Δάσιου, με απόφαση του Υπουργείου Τύπου και Τουρισμού, κρίθηκε το Ξυλόκαστρο και επίσημα ως θερινή διαμονή των ξένων. Από την εποχή αυτή αλλάζει όψη το Ξυλόκαστρο, που αρχίζει να γίνεται μια θαυμάσια λουτρόπολη. Βασιλείς, Πρωθυπουργοί, διάσημοι ηθοποιοί, φημισμένοι καλλιτέχνες, ονομαστές οικογένειες από ολόκληρη την Ελλάδα, κάθε καλοκαίρι παραθέριζαν στο Ξυλόκαστρο που εθεωρείτο τότε το πρώτο τουριστικό μέρος της χώρας. Το 1920 λειτούργησε και η «Εμπορική Σχολή» Ξυλοκάστρου με σπουδαστές από όλα τα μέρη της δυτικής Κορινθίας. Στα 1923, ο ζωγράφος και καθηγητής των καλλιτεχνικών στο Γυμνάσιο, Νίκος Σαντοριναίος, εμπνεύστηκε και οργάνωσε στον Πευκιά τα «Ανθεστήρια», μια καλοκαιρινή γιορτή στην οποία κοπέλλες του Ξυλοκάστρου, ντυμένες αρχαίες θεές και νύμφες, χόρευαν και μοίραζαν λουλούδια στους επισκέπτες και τους ντόπιους που διασκέδαζαν με μουσική και τραγούδια, Την ίδια εποχή, «εισβάλλουν» από την Αθήνα τα καταστήματα «Νεωτερισμών» και σκανδαλίζουν την τοπική κοινωνία. Παρ'όλα αυτά, στα 1927, στη τελετή των αποκαλυπτηρίων του μνημείου των πεσόντων στους πολέμους του 1912-13 {Ηρώων}, οι κομψευόμενες Ξυλοκαστρίτισες επιδεικνύουν τις καπελίνες και τα παρασόλια τους, τα μακριά φορέματα και τη σφιχτή μέση. Οι συνοδοί τους, όταν δεν είναι ένστολοι, φορούσαν εξίσου άβολα ρούχα : ριγωτό παντελόνι, καλτσοδέτες, ψηλό κολλάρο και ενίοτε γιλέκο με χρυσή αλυσίδα, γκέτες, μπαστούνι, Η μόδα ήταν προνόμιο των πολύ ολίγων ευκατάστατων αστών και ολίγων μεγαλοκτηματιών. Οι περισσότεροι Ξυλοκαστρίτες βολεύονταν όπως - όπως. Μεταποιήσεις, αποφόρια, δανεικά κουστούμια για τις ανάγκες κάποιου αρραβώνα ή γάμου. Τα φιγουρίνια από την Αθήνα τα κορνίζωναν στα ραφεία, αλλά ποιος είχε μυαλό και χρήματα για τέτοια. Το Ξυλόκαστρο, σχεδόν απομονωμένο από την πρωτεύουσα, ζούσε περισσότερο με το όνειρο της Αθήνας παρά με τα αξεσουάρ της. Οι καλοκαιρινοί παραθεριστές έφερναν τον τρόπο ζωής της Αθήνας στο μικρό συντηρητικό Ξυλόκαστρο που ψυχανεμιζόταν τις αλλαγές, αλλά δίσταζε να τις υιοθετήσει, Το εμπορικό κατάστημα του Γκαβέτσου διαφήμιζε τα «ωραιότερα παριζιάνικα μοδέλλα», και το πιλοποιείο του Αργύρη Ιωαννίτη τα πιο σικ καπέλα. Οι καλλονές της πόλης έχουν διασωθεί σε οικογενειακά λευκώματα από χοντρό χαρτόνι και αποξηραμένα άνθη από τις αυλές του σπιτιού τους. Κοιτάζουν το φακό του φωτογράφου με συστολή και φιλαρέσκεια μαζί, σαν να προκαλούν το χρόνο να τρέξει πιο γρήγορα αλλά να τις αφήσει ανέγγιχτες. Έμειναν μονάχα μια γλυκιά μελαγχολία. Οι ημερολογιακές σημειώσεις μυρίζουν μπαρούτι. Μουντές σελίδες για μια δεκαετία οραμάτων, πολεμικού πυρετού, εμφύλιου διχασμού, ανατροπών και εμπάθειας που θα σφραγίσουν το πέρασμα της, Μετά την Μικρασιατική καταστροφή, πρόσφυγες από τα χώματα της Ιωνίας δημιουργούν τον προσφυγικό συνοικισμό Ζευγολατιό δυτικά του ποταμού Σύθα. Το 1924 ιδρύθηκε ο Εμπορικός Σύλλογος Ξυλοκάστρου και το 1926 η Ένωση Επαγγελματιών και Βιοτεχνών -υλοκάστρου και Περιχώρων με σκοπό την προώθηση των εμπορικών ζητημάτων της πόλης. . Την ίδια χρονιά, ο συμπολίτης μας Σωτήρης Κροκιδάς, ο οποίος διετέλεσε για λίγο και Πρωθυπουργός της Ελλάδος, με δωρεά του ίδρυσε το «Κροκίδειον Δημοτικόν Σχολείον» κοντά στην είσοδο του Πευκιά, Η καθημερινότητα, όση απέμεινε κι επέμενε, αποκαλύπτεται μέσα από τα στολίδια του παλαιού Ξυλοκάστρου, το σάβουαρ βιβρ, τις υποκλίσεις και τα χειροφιλήματα, τα ολοζώντανα μπουκέτα των ωραίων κοριτσιών που, παρά το διχασμό, τις συνταγματικές ανατροπές, τις βασιλικές διαδοχές, επιμένουν να βολτάρουν ανέμελα τις ηλιόλουστες Κυριακές στον Πευκώνα, στη παραλία, στο άλσος του σιδηροδρομικού σταθμού, εμπρός από τα καφενεία στη σκονισμένη κεντρική οδό της αγοράς, Ένα στενό πιο πέρα, ο πλανώδιος γαλατάς με τις κατσίκες του, κάνει διανομή γάλακτος «κατ'οίκον», Εποχή αποθέωσης των αντιθέσεων. Κάτι που ισχύει και ενδυματολογικά. Το ταγιέρ των κυριών αποκτά τσέπες, γίνεται πιο αυστηρό, σχεδόν ανδρικό «προσδίδον μίαν χαριτωμένην αφέλειαν», Όλοι οι νεαροί Ξυλοκαστρίτες προσπαθούν να μάθουν τα βήματα του νέου χορού ταγκό, Οι κύριοι γυρίζουν το ρεβέο του παντελονιού τους για να μη λασπωθεί και το ρεβέρ μένει γυρισμένο, Εντύπωση και θαυμασμό προκαλεί το πέρασμα από τους κεντρικούς δρόμους του Ξυλοκάστρου του αριστοκράτη «μονυελοφορου» Γιάννη Μακραντωνόπουλου με το μόνιππο του. Επίσης τα καπέλα των κυριών γαρνιρισμένα με εκλεκτά άνθη ή πτερά. Οι αδελφές Χρύσανθου είχαν το καλύτερο κατάστημα καπέλων για κυρίες. Οι κύριοι φορούσαν καπέλο αυστηρό και γκρίζο;οι αγρότες και οι εργάτες τραγιάσκα. Το 1926 το Ξυλόκαστρο ηλεκτροφωτίστηκε από την ιδιωτική εταιρία «Ηλεκτρική Εταιρία Ξυλοκάστρου» με κύριους μετόχους τους Παναγή Ανδρικόπουλο, Κωνσταντίνο Βαρβιτσιώτη και Αργύρη Στίκα. Το 1928 ιδρύθηκε ο Ποδοσφαιρικός και Αθλητικός Όμιλος «Ηρακλής». Φωτογραφίες από την Εμπορική Σχολή, το Γυμνάσιο, από τους ευαγείς συλλόγους, από τα κέντρα διασκέδασης, από το «Φασουλή» του Μιχάλη Μούτσου στις πρώτες κινηματογραφικές προβολές ταινιών από τον Γιάννη Σαμαρτζή στα καφενεία «Νέον» και «Κίσσα», από την πλαζ αλλά «μπεν μιξτ», μας φανερώνουν μια αισιόδοξη πλευρά του Ξυλοκάστρου, Οι γαλλικές ή γαλίζουσες λέξεις αποτελούν κώδικα αναγνώρισης της «καλής κοινωνίας». Στα σπίτια τους οι δασκάλες γαλλικών και πιάνου είναι σχεδόν απαραίτητες, Στα καταστήματα «γυναικείας αμφιέσεως» ο γυναικόκοσμος χαζεύει τις βιτρίνες5τη διακόσμηση στο κατάστημα ομβρελλών του Κώστα Μαγκαφώση5τα καινούργια καπέλα στο πιλοποιείο του Δημήτρη Παυλόπουλου, τα υποδήματα στη βιτρίνα του Ευστάθιου Λόντου. Η ζωή ήταν ωραία για λίγους Ξυλοκαστρίτες, η καθημερινότητα κόστιζε πολύ ακριβά. Αυλαία για την τέτερτη δεκαετία του αιώνα, με ολοένα και πιο απαισιόδοξα μηνύματα. Η χρυσή λίρα πετάει στα ύψη και ο τιμάριθμος χάνει την επαφή του με τα γήινα,, . . Η ανεργία προβάλλει απειλητική. Η αγορανομία επιβάλλει στους εστιάτορες Ε. Κωνσταντουλάκη και Γ. Ράλλη να αυξήσουν λιγάκι τις μερίδες τους, Πάνε τα ομπρελίνα και η κίνηση στα καταστήματα. Τα λούσα και οι επιδείξεις πάνε περίπατο. Αντίο χοροεσπερίδες και διασκεδάσεις. Σαν να έκλεισε ξαφνικά το γραμμόφωνο. Εποχή απαγορεύσεων και περικοπών. Οι γυναίκες κλείνονται στα σπίτια με τα εργόχειρα τους και οι άντρες φοράνε ρεπούμπλικες σαν να θέλουν να κρύψουν την κατήφεια και τη μιζέρια τους. Παρ'όλα αυτά, στο Ξυλόκαστρο, η καντάδα ήταν τρόπος ζωής3φωνές και γέλια μετά τα μεσάνυχτα5παντζούρια που έτριζαν, μπουγέλα σε δράση. Τον Οκτώβριο του 1931, κατόπιν προτροπής του προέδρου της κοινότητας Δημοσθένη Γκουρβέλου, ιδρύθηκε ταττητουργικό παράρτημα, που σκοπό είχε την εκμάθηση και διάδοση της ταπητουργικής τέχνης στην περιφέρεια Ξυλοκάστρου. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε η «Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών Ξυλοκάστρου»5ο «Καλός Σαμαρείτης» με πρόεδρο την Ελένη Δαμασκηνού. Το 1934 ιδρύεται από τον Αθανάσιο Αδαλάκη Προσκοπική Ομάδα, Πρώτος Τοπικός Έφορος ανέλαβε ο δικηγόρος Νίκος Τάρλας και αρχηγός των Προσκόπων ο καθηγητής της γυμναστικής Δημήτρης Αθανασούλης, Την επόμενη χρονιά, με δαπάνη του ιατρού Λουκά Δάσιου, χτίστηκε η μικρή πανέμορφη εκκλησία του αγίου Λουκά. Το 1936 ιδρύθηκε το Πρακτικό Λύκειο Ξυλοκάστρου με τη βοήθεια του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά, ο οποίος επισκέφθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1937 το Ξυλόκαστρο. Ας κρατήσουμε μερικές πολύχρωμες εικόνες από τη δεκαετία του '30 : την πιάτσα με τα ταξί απέναντι από τον άγιο Βλάσιο, τις μαθητικές γυμναστικές επιδείξεις, τις βόλτες κάθε Κυριακή {νυφοπάζαρο} στην κεντρική οδό, τις κουβεντούλες στις γειτονιές. Η βαθμιαία εξέλιξη του Ξυλοκάστρου σε αστικό κέντρο5είχε την αιτία στην τόνωση του εμπορίου και των αστικών επεγγελμάτων, Το μεγάλο εμπόριο γινόταν με τη διακίνηση από το Ξυλόκαστρο της μαύρης σταφίδας από τους μεγαλέμπορους της πόλης, Νικόλαο Φραντζή, Παναγή Ανδρικόπουλο, Αργύρη Στίκα, Αποστόλη Ζούζουλα, Κωνσταντίνο Βαρβιτσιώτη, που είχαν άμεση επικοινωνία με την Πάτρα, το Λονδίνο, το Λίβεοπουλ, την Τεργέστη. Οι σταφιδέμποροι διατηρούσαν μεγάλες αποθήκες και συσκευαστήρια της σταφίδας, και εκατοντάδες εργάτες απασχολούνταν εποχιακά σ'αυτή την εργασία. Πολλές φορές, τα πλοία φόρτωναν τη σταφίδα απ'ευθείας από το Ξυλόκαστρο κι έφευγαν για τα λιμάνια της Ευρώπης. Ο Νικόλαος Φραντζής μάλιστα, διέθετε ιδιόκτητο φορτηγό πλοίο, την «Τέτη». Το 1938 λειτουργεί χειμερινός και θερινός κινηματογράφος5η «Ηλέκτρα» του Βάσου Βαρβιτσιώτη. Το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς, στο ξενοδοχείο «Πευκιάς» του Στέφανου Παναγόπουλου, παραθερίζει η μεγάλη ηθοποιός Κυβέλη μαζί με τον βαφτιστικό της Δημήτρη Χορν. Και μια αναμνηστική φωτογραφία για το τέλος της δεκαετίας, Η γαμήλια οικογενειακή φωτογραφία με το καναρίνι στο πλάνο, και όλο το σόϊ, τραβηγμένη από τον καλλιτέχνη φωτογράφο Γιάννη Γεωργακόπουλο. Έτος 1939, τότε που οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια, συχνά με δανεικό νυφικό. Οκτώβριος 1940, έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου, Η Διοικούσα Επιτροπή του Ξυλοκάστρου που την αποτελούσαν οι : Σπύρος Κόσκος, πρόεδρος, Ηλίας Παπαχριστόπουλος, Κωνσταντίνος Ρωμέσης, Δημήτρης Βασιλάκος, Θεόδωρος Μπονάτσος, συνεδρίασαν εκτάκτως, ανήσυχοι από τα συμβάντα στα αλβανικά σύνορα. Νίκες του στρατού μας. Στις 6 το απόγευμα της 22ας Νοεμβρίου, ο Ξυλοκαστρίτης λοχαγός Παναγιώτης Παπαθανασίου, με το λόχο του μπήκε πρώτος στη Κορυτσά ! Στις 15 Ιανουαρίου του 1941, στο τυπογραφείο του Δημήτρη Αδαλάκη, τυπώθηκε η ποιητική συλλογή της Κλάρας Πευκιά {Φρόσω Σαγρέδου -Σαντοριναίου} τα «Γράμματα του πολέμου». Από τα πεντακόσια τεύχη της έκδοσης, τα τριακόσια στάλθηκαν στο μέτωπο για να διανεμηθούν στους στρατιώτες μας. Στις 23 Απριλίου, ανήμερα του αγίου Γεωργίου, γερμανικά «στούκας» εντόπισαν μια Αγγλική φάλαγγα αυτοκινήτων στο κεντρικό δρόμο της πόλης και έριξαν καταπάνω της έξη βόμβες, με συνέπεια να σκοτωθούν επί τόπου, ο Σταύρος Γκουρβέλος, έξη Άγγλοι στρατιώτες, πέντε χωρικοί Ντουσαϊτες, και μια κοπέλα. Στα δύσκολα χρόνια της κατοχής, στο Ξυλόκαστρο εγκαθίσταται η Ιταλική 11η στρατιά με δύναμη 11. 000 περίπου στρατιωτών. Το 1943, τους Ιταλούς, αντικαθιστά η επίλεκτη Γερμανική μεραρχία «Εντελβάϊς». Με τους Γερμανούς τα πράγματα έγιναν πολύ πιο δύσκολα. Επιτέλους, στις 14 Σεπτεμβρίου 1944 οι Γερμανοί φεύγουν από το Ξυλόκαστρο, και στις 7 Οκτωβρίου ο Άρης Βελουχιώτης με τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο πηγαίνοντας για την Αθήνα, σταμάτησαν και μίλησαν από το μπαλκόνι της οικίας Κ, Γιαλκέτση, Το 1946 ήταν η χρονιά που ιδρύθηκε η πρώτη Ομάδα Ελληνίδων Οδηγών Ξυλοκάστρου από την Ευθαλία Βαρβιτσιώτη και τον Κωνσταντίνο Ρωμέση. Για -την ενίσχυση του ταμείου τους, δόθηκε παράσταση με το έργο του Γρηγόρη Ξενόπουλου «Στέλλα Βιολάντη». Έπαιξαν και τραγούδησαν η Λέλα Μπουραντάνη, η Ριρίκα Λασσαδού, η Λέλα Τερζογιαννοπούλου, οι αδελφές Τρικουράκη, οι αδελφές Μουτσοπούλου. Την ίδια χρονιά, ο καθηγητής της Μουσικής στο Γυμνάσιο, Θάνος Ερμήλιος, έδωσε συναυλία με τη χορωδία των μαθητών του Γυμνασίου και τελειοφοίτους του Ωδείου Αθηνών, Η εμφύλια σύγκρουση που ακολούθησε βρήκε το Ξυλόκαστρο τραυματισμένο αλλά και αποφασισμένο να ορθοποδήσει. Το 1948 ιδρύθηκε η ποδοσφαιρική ομάδα «Άρης» Ξυλοκάστρου και ο Παναγιώτης Παπαταξιάρχης άνοιξε το ζαχαροπλαστείον «Πικαντύλλι»Το καλοκαίρι με τους παραθεριστές, ήταν τόση η ζήτηση, που παρασκεύαζαν περίπου χίλιες πάστες την ημέρα ! Το 1949, ο Οκτάβ Μερλιέ, ο άνθρωπος που ίδρυσε στην Ελλάδα τα Ινστιτούτα Γαλλικής Γλώσσας, εγκαινιάζει παράρτημα και στο Ξυλόκαστρο. Από τη δεκαετία του '50 αρχίζει πάλι η τουριστική, η γεωργική, η εμπορική και η βιοτεχνική ανάπτυξη της πόλης. Στις 19 Ιουνίου 1951, η Ελλάδα χάνει τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό Το πένθος για τον ποιητή που τόσο αγάπησε τον Πευκιά, τη Συκιά, το Θολερό, ήταν βαρύ. Την ίδια εποχή, ο Θάνος Μπούρλος από τη Συκιά, προσελήφθη στην όπερα του Άαχεν από τον αρχιμουσικό Χέμπερτ φον Κάραγιαν. Κορυφαία στιγμή της οικονομικής ανάπτυξης του Ξυλοκάστρου ήταν η σύμβαση που υπογράφτηκε το 19543μεταξύ της Κοινότητας Ξυλοκάστρου και της «Ατμοπλοία Αδελφών Τυπάλδου» για τη δημιουργία τουριστικής κατασκήνωσης στον Πευκιά. Στον ναό του αγίου Βλασίου, ο μεγάλος ζωγράφος Σπύρος Βασιλείου συνεχίζει την αγιογράφηση που είχε ξεκινήσει πριν τον πόλεμο, και ο « δικός μας» Βασίλης Γεωργιάδης, παρουσιάζει την πρώτη του ταινία σαν σκηνοθέτης με το «Άσσοι του γηπέδου», Η ακρίβεια στις τιμές, τα χαμηλά ημερομίσθιας ανεργία και η ανέχεια ήταν μερικά από τα χαρακτηριστικά εκείνης της δύσκολης εποχής για τους Ξυλοκαστρίτες που τα έφερναν βόλτα πολύ δύσκολα. Πολλές κυρίες και δεσποινίδες που κατηφόριζαν την εμπορική οδό Ι. Ιωάννου για να επισκεφτούν τα καταστήματα με τα υφάσματα και τους γυναικείους νεωτερισμούς, γύριζαν χωρίς ψώνια, γιατί η ακρίβεια ήταν φοβερή. Καθ'οδόν έκαναν άλλες σκέψεις για μετατροπή των παλαιών φορεμάτων, για γυρίσματα, για αλλαγές, για μπαλώματα Το κατάστημα «Πατραϊκή» του Γιώργου Αναστασόπουλου διαφήμιζε για φτηνά κουστούμια και το «Μπω - Μαρσέ» του Κατσώνη ττρόσφερε κουστούμια από ύφασμα πενιέ 3Α . Παρά τη φτώχεια, ο χορός που έδινε κάθε χρόνο την Καθαρή Δευτέρα ο «Ηρακλής» στο καφενείο το «Νέον» είχε πάντα επιτυχία. Τα καλοκαίοια, το πλήθος των ξένων τουριστών της κατασκήνωσης Τυπάλδου δίνουν ζωή και κοσμοπολίτικο χρώμα στη πόλη. Το Τουριστικό Περίπτερο στον Πευκιά ήταν το σημείο που προτιμούσαν οι «επώνυμοι» Ξυλοκαστρίτες, Εκεί κοντά, ο πανέξυπνος Ηλίας Στέργιου, περισσότερο γνωστός σαν «Ουϊ - Ουϊ»:, κατάφερε να γίνει το εξοχικό του κέντρο περιζήτητο από τους τουρίστες, Ο δικηγόρος Μίμης Γιαννόπουλος συγκρότησε την πρώτη Ορειβατική Ομάδα, ο ιερομόμαχος Νίκωνας Κοτσόβολης ξεκίνησε το μεγάλο έργο της ανακαίνισης της εκκλησίας του αγίου Γερασίμου, και η βεντέτα του «Ηρακλή» Σωτήρης Αγγελόπουλος μεταγράφηκε στον Παναθηναϊκό, Τον Ιούλιο του 1955, στην εκκλησία του αγίου Βλασίου, αναλαμβάνει δεξιός ψάλτης ο φημισμένος Ευθύμιος Κορωνιώτης που μαζί με τον Βλάση Μαλαχάτη, τον αποκαλούμενο «Τζίτζικα», δημιουργούν ένα σπάνιο ψαλτικό δίδυμο, Η «Φίνος Φιλμ» γυρίζει στο Ξυλόκαστρο το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο» σε σκηνοθεσία και σενάριο του Αλέκου Σακελλάριου, μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, και ηθοποιούς τους Μίμη Φωτόπουλο, Βασίλη Αυλωνίτη Τζένη Καρέζη, Αλέκο Αλεξανδράκη. Το 1956 έγινε μεγάλο συλλαλητήριο συμπαράστασης προς την αγγλοκρατούμενη Κύπρο, τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο και την ΕΟΚΑ, από τους μαθητές του Γυμνασίου και η Κοινότητα Ξυλοκάστρου ανακηρύσει τον Παναγή Ταράση «Μέγα Ευεργέτη», αφού με δικές του δαπάνες χτίστηκε το σχολικό κτίριο που στεγάστηκε το Γυμνάσιο {Ταράσειον}, Το 19605ο μηχανικός Αριστείδης Παπαθάνου παρέδωσε αποπερατωμένη την πλατεία του αγίου Βλασίου, η οποία αποτελεί ένα στολίδι της πόλης. Γενικά υπήρχε στο Ξυλόκαστρο μια οικονομική ανάπτυξη και μια βελτίωση των συνθηκών της ζωής, κυρίως από τον τουρισμό. Κάθε φθινόπωρο, στους δρόμους του Ξυλοκάστρου δεκάδες βαρέλια ήταν παρατεταγμένα έξω από τις ταβέρνες - κι ήταν πολλές αυτές που υπήρχαν - που πλένονταν και καθαρίζονταν για να είναι έτοιμα να δεχτούν τον μούστο που μεταφερόταν από το Ζεμενό, το Δενδρό, το Ρέθι, τα Τρίκαλα, Το πλύσιμο των βαρελιών έπαιρνε εορταστικό χαρακτήρα, ήταν το πανηγύρι του μούστου. Το 1963 ο συμπολίτης μας σκηνοθέτης Βασίλης Γεωργιάδης γύρισε την βραβευμένη ταινία «Τα κόκκινα φανάρια», με την Τζένη Καρέζη και τον Γιώργο Φούντα. Το κοσμικό Ξυλόκαστρο χόρευε στον ετήσιο χορό της ποδοσφαιρικής ομάδας «Ηρακλής» που δινόταν κάθε Καθαρή Δευτέρα στο ξενοδοχείο Αρίων, Αποτελούσε το κοσμικό γεγονός της Κορινθίας, και όλοι οι επώνυμοι του Νομού θεωρούσαν την παρουσία τους στο χορό απαραίτητη, Οι παράγοντες του «Ηρακλή» έφερναν πάντα μεγάλα ονόματα του τραγουδιού, όπως τον Τώνη Μαρούδα, τον Σώτο Παναγόπουλο, την Ζωζώ Σαπουντζάκη, την Τζένη Βάνου κ, α. Επιτυχία είχαν πάντοτε και οι θεατρικές παραστάσεις των μαθητών του Γυμνασίου, όπως επίσης και του Γαλλικού Ινστιτούτου, Την ίδια εποχή, ο βασιλιάς Παύλος και η βασίλισσα Φρειδερίκη επισκέφθηκαν το Ξυλόκαστρο. Η μόδα του ποδηλάτου και του μοτοσακό χαλάει κόσμο την περίοδο εκείνη, Κατά δεκάδες κυκλοφορούσαν στους δρόμους του Ξυλοκάστρου, γιατί ήταν το φτηνότερο μεταφορικό μέσον που μπορούσαν ν'αποκτήσουν οι μεροκαματιάρηδες και οι μισθοσυντήρητοι. Οι Ξυλοκαστρίτες λάτρευαν τον κινηματογράφο και προτιμούσαν τις αίθουσες του σινεμά. Η «Ηλέκτρα» είχε επισκευαστεί και έπαιζε κυρίως ελληνικές ταινίες και ο νεόχτιστος πολυτελής κινηματογράφος «Λουζιτάνια» κάθε βράδυ ήταν κατάμεστος από φίλους της 7πς τέχνης. Το 1965 η ταινία «Το χώμα βάφτηκε κόκκινο» του σκηνοθέτη Βασίλη Γεωργιάδη ήταν υποψηφία για Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας ί Τα καλοκαίρια περνούσαν αδιαμαρτύρητα για τους χιλιάδες παραθεριστές, γιατί όσο ζέστη κι αν έκανε, το μαγικό κλίμα του Ξυλοκάστρου ;ο δροσερός Πευκιάς και οι πανέμορφες παραλίες5τους αποζημίωναν ευχάριστα, Από το σούρουπο, τα καθίσματατα στα πεζοδρόμια των καφενείων και των ζαχαροπλαστείων, γέμιζαν με κόσμο. Οι ηλικιωμένοι έλυναν με τις ατελείωτες συζητήσεις τους τα πολιτικά πράγματα της χώρας, οι μεσόκοποι κουβέντιαζαν για τις δουλειές τους, ενώ οι νέοι ξεποδαριάζονταν στους περιπάτους. Τις συντροφιές με τις καρέκλες στα πεζοδρόμια δεν τις συναντούσες μόνο σε κεντρικές περιοχές της πόλης, αλλά και στις πιο απομακρυσμένες γειτονιές. Οι επώνυμοι παραθεριστές και οι καλή κοινωνία του Ξυλοκάστρου προτιμούσαν να κάνουν το μπάνιο τους, αλλά και να πίνουν το ούζο τους και να απολαμβάνουν το παγωτό τους στο Τουριστικό Περίπτερο. Στην κατασκήνωση των Αδελφών Τυπάλδου στον Πευκιά, οι εκατοντάδες ξένοι τουρίστες, έδιναν στο Ξυλόκαστρο φήμη, πλούτο και ένα κοσμοπολίτικο χαρακτήραΤο Ξυλόκαστρο πραγματικά πλημμύριζε κάθε καλοκαίρι από αλλοδαπούς τουρίστες και από Έλληνες παραθεριστές ! Στα χρόνια της στρατιωτικής δικτατορίας της 21ης Απριλίου, το Ξυλόκαστρο άλλαξε σχεδόν μορφή, με τις πολυκατοικίες που άρχισαν να ξεφυτρώνουν παντού. Έκλεισε η κατασκήνωση του Τυπάλδου. Τα προβλήματα της πόλης ήταν πολλά, Πρώτα πρώτα υπήρχε θέμα νερού, γι' αυτό η Κοινότητα φρόντισε με έργα, νε φέρει στο Ξυλόκαστρο νερό από το Γελλήνη, Η οικοδόμηση συνεχίστηκε με εντατικό ρυθμό, Ο παραλιακός δρόμος {Κ. Καραμανλή} άλλαξε όψη και το κεντρικό Ξυλόκαστρο απέκτησε δεκάδες πολυκατοικίες. Πολλά αριστουργήματα αρχιτεκτονικής τέχνης χάθηκαν με τον οικοδομικό οργασμό μέσα στην καρδιά της πόλης, εκεί που άλλοτε υπήρχε ένα ανώνυμο μουσείο με νεοκλασικά σπίτια με μαρμάρινα ή γύψινα διακοσμητικά στα μπαλκόνια και τις μετώπες, ανθισμένοι κήποι, και ηλιόλουστες αυλές. Αυτά όλα τα στολίδια ήταν απ'την εποχή που οι Ξυλοκαστρίτες έχτιζαν μεγάλα και ωραία σπίτια, που συναγωνίζονταν για το ποιος θα στολίσει καλύτερα και ωραιότερα την πρόσοψη, τις μετώπες της στέγης5τα μπαλκόνια, τις κορνίζες των παραθύρων και των εξωθύρων. Το 1981 ιδρύθηκε ο Αθλητικός Όμιλος Ξυλοκάστρου που περιελάμβανε ομάδες βόλευ, μπάσκετ και στίβου. Την ίδια χρονιά μεγάλος καταστροφικός σεισμός δημιούργησε προβλήματα σε πολλά σπίτια και στον μητροπολιτικό ναό του αγίου Βλασίου. Το 1981 ιδρύθηκε και ο Μουσικός και Μορφωτικός Σύλλογος ο «Αυλός»Το 19855ο Σκακιστικός Όμιλος Ξυλοκάστρου διοργάνωσε με μεγάλη επιτυχία το 35° Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Σκακιού και φιλοξένησε στο Ξυλόκαστρο τον πρόεδρο της Παγκόσμιας Σκακιστικής Ομοσπονδίας κ. Φλορέντσιο Καμπομάνες. Το 1987 ιδρύθηκε αττό τον Χρήστο Πρωτόπαπα ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών «Οι φίλοι της ζωής» ο οποίος μέχρι και σήμερα προσφέρει ανεκτίμητη βοήθεια στους πάσχοντες συμπολίτες μας. Ένα φαινόμενο της εποχής που είχε πάρει τεράστιες διαστάσεις ήταν η μανία της αντιπαροχής, Πολυκατοικίες ξεφύτρωναν παντού με συνέπεια να αλλάξει η όψη της πόλης. Τα τελευταία χρόνια του 20ου αιώνα η δημοτική αρχή προσπάθησε να εξωραίσει την πόλη που πνιγόταν από τις πολυκατοικίες. Ανάπλασε την περιοχή του ποταμού Σύθα, κατασκεύασε το υπαίθριο θέατρο «Βασίλης Γεωργιάδης». φτιάχτηκαν γήπεδα τένις και ο Ναυτικός Όμιλος δημιούργησε στις εκβολές τού Σύθα μια πολύ όμορφη μαρίνα. Κατασκευάστηκαν το 2° Γυμνάσιο Ξυλοκάστρου . το Λύκειο Ξυλοκάστρου, το Τεχνικό Λύκειο Ξυλοκάστρου, το 3° Δημοτικό Σχολείο «Βαρδάβείον», ενώ αναπαλαιώθηκε το Δημαρχείο και επισκευάστηκε και απόκτησε νέα μορφή το 1° Δημοτικό Σχολείο. Επίσης κατασκευάστηκαν το 1ο Νηπιαγωγείο «Λίλιαν Βουδούρη», και το 2° Νηπιαγωγείο στον οικισμό Αριστοναύτες . Το αποκορύφωμα όλων αυτών των επιτευμάτων ήταν η κατασκευή του κλειστού θεάτρου «Άγγελος Σικελιανός». Ως άμυνα κατά της καταστροφής του περιβάλλοντος, α Χρήστος Βαλιμήτης ίδρυσε τον Οικολογικό Σύλλογο Ξυλοκάστρου {1994}, και ο ιερέας Σπυρίδωνας Λιόρδος με τον πρόεδρο του Συλλόγου Ενοριτών, Νικόλαο Μάρκου, ξεκίνησαν την αναστήλωση του ναού του αγίου Βλασίου, που το υπουργείο Πολιτισμού είχε ανακηρύξει διατηρητέο μνημείο. Την δεκαετία 1. 990 - 2000, το Ξυλόκαστρο ήταν μια πόλη των αντιθέσεων, Απ'τη μια μεριά έβλεπε κανείς ακόμη κήπους, γλάστρες στα μπαλκόνια των σπιτιών κι απ'την άλλη ξεφύτρωναν άχαρες σύγχρονες πολυκατοικίες, πολλές καφετέριες, μπαράκια και μεγάλα σούπερ μάρκετ. Το πλέον όμως εντυπωσιακό γεγονός της δεκαετίας αυτής είναι ότι ενώ η πόλη υποβαθμιζόταν, παρατηρήθηκε στο Ξυλόκαστρο μια έκρηξη των πολιτιστικών και αθλητικών εκδηλώσεων. Μια στην κυριολεξία πολιτιστική αναγέννηση έζησαν τα καλοκαίρια εκείνα οι Ξυλοκαστρίτες και οι Αθηναίοι παραθεριστές. Πρώτα πρώτα οι συναυλίες του Μίκι Θεοδωράκη, του Σταύρου Ξαρχάκου, της Δήμητρας Γαλάνη, της Χάρης Αλεξίου, της Άλκηστης Πρωτοψάλτη, του Δημήτρη Μητροπάνου, της Έλλη Πασπαλά και άλλων πολλών καλλιτεχνών. Επίσης, σπουδαίες θεατρικές παραστάσεις με γνωστούς ηθοποιούς, εκθέσεις ζωγραφικής, δεκάδες συναυλίες κλασικής μουσικής από ευρωπαϊκές ορχήστρες, κοντσέρτα από εξαιρετικούς σολίστες που εντυπωσίασαν, φεστιβάλ από φημισμένες χορωδίες, η καθιερωμένη έκθεση του βιβλίου. Στον αθλητισμό, πολλά διεθνή τουρνουά Μπιτς - βόλεϋ, με την παρουσία μεγάλων αθλητών και αθλητριών από την Ευρώπη, όπως και αγώνες για το πανελλήνιο πρωτάθλημα με την αφρόκρεμα των ελλήνων αθλητών και αθλητριών { Μ. Καρατάσου -αγώνες Μπιτς - σόκερ με τη συμμετοχή γνωστών άσσων του ποδοσφαίρου. Με όλα αυτά το Ξυλόκαστρο έγινε το κέντρο της Κορινθίας, και εκατοντάδες επισκέπτες ερχόντουσαν να παρακολουθήσουν τις εξαιρετικά ποιοτικές πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις του δήμου. Το Ξυλόκαστρο απόκτησε και πάλι φήμη και αίγλη. Παρά τα πολλά προβλήματα που είχαν ήδη διαφανεί στον ορίζοντα για την πόλη και τους κατοίκους της, ο εικοστός αιώνας έκλεισε για το Ξυλόκαστρο με πολλές αισιόδοξες προοπτικές για το μέλλον. Σταμάτης Νικολής Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών Έργα του για το Ξυλόκαστρο: 1. Ξυλόκαστρο, διαδρομή στο χρόνο 2. Το Ξυλόκαστρο την εποχή του Μεσοπολέμου 3. Το Ξυλόκαστρο μετά τον πόλεμο {1940 -1965} 4. Συμβολή στην ιστορία του Ξυλοκάστρου από την αρχαιότητα ως σήμερα 5. Η πολιορκία του Ξυλοκάστρου 6. Τα χειρόγραφα της Πελλήνης 7. Ο δήμος Τρικάλων το 1848 {επιστολές λόρδου Ράτκλιφτ}